3D kil baskıda tasarım: yazıcı yollarından özgün seramiklere
Deramic'te mimarlık ve 4D baskı araştırmasından gelişen yaklaşım: yazıcı yollarını doğrudan tasarlayarak mekâna özel seramik form ve dokular üretmek.
Tasarım notları: Mehmet Oğuz Nas — Mimar, Deramic
Bir seramik yüzeyin karakteri, kilin hangi çizgiler boyunca bırakıldığıyla şekillenebilir. Ankara merkezli Deramic'te üç boyutlu kil baskısını bu çizgileri doğrudan tasarladığımız bir üretim ve tasarım alanı olarak ele alıyoruz. Formu, dokuyu ve üretim yolunu birlikte geliştiriyoruz.
Bu yaklaşımın arkasında mimarlık eğitimim, 4D baskı üzerine yüksek lisans çalışmam ve bugün sürdürdüğüm 3D kil baskısı araştırması var. Bir otel, restoran veya mimari proje için özgün seramik tasarlarken bu bilgiyi mekânın kimliğine ve parçanın işlevine bağlıyoruz.
Mimarlıktan 4D baskıya, oradan kile
Mimarlık eğitimimi ODTÜ'de tamamladım. ODTÜ'deki 2023 tarihli yüksek lisans tezimde, nem değişimine tepki veren ahşap esaslı aktüatörler üzerinden 4D baskıyı araştırdım. 4D baskı, üç boyutlu basılan bir nesnenin zaman içinde veya bir uyarana tepki olarak önceden tasarlanmış bir biçim ya da işlev değişimi gösterebilmesini ele alıyor. Yazıcının izleyeceği yolu doğrudan kontrol etmeyi bu araştırma sırasında öğrendim.
Bugün ODTÜ Mimarlık'ta süren doktora araştırmamda 3D kil baskısı ve LDM (Liquid Deposition Modeling) eklemeli imalat üzerine çalışıyorum. Deramic'teki tasarım yaklaşımım, bu araştırma ile gerçek malzemenin üretim davranışı arasında gelişiyor. Bir çizginin dijital olarak nasıl tanımlandığı kadar kilde nasıl karşılık bulduğuyla da ilgileniyorum.
Yazıcının yolunu bir tasarım öğesi olarak düşünmek
Plastik filamentle yapılan yaygın FDM (Fused Deposition Modeling) baskı akışında önce üç boyutlu bir model hazırlanır. Dilimleme yazılımı, bu modeli katmanlara ve yazıcının izleyeceği yollara dönüştürür. Model, dilimleme ayarları ve oluşan yollar baskının sonucunu birlikte etkiler.
Deramic'te özgün form ve dokular geliştirirken yazıcının izleyeceği çizgileri doğrudan üretiyor, onları parametrik olarak değiştiriyoruz. Tasarımın başlangıcında yalnızca kapalı bir katı modelin dış sınırı değil, kilin hangi rotada ve nasıl bir düzen içinde bırakılacağı var. Dijital tasarım böylece üretim hareketinin kendisini de kapsıyor.
Her çizginin görünür olduğu bir ölçekte tasarım
Birçok masaüstü plastik filament yazıcısında 0,4 mm nozul yaygın bir seçenektir. Benim kil baskılarımda kullandığım 4, 6 ve 8 mm gibi nozul çaplarıysa farklı bir üretim ölçeği oluşturuyor. Bu ölçekte bırakılan kil çizgileri, nesnenin yüzeyinde belirgin bir rol üstleniyor. Birbirlerini nasıl izledikleri, yön değiştirdikleri ve bir araya geldikleri, dokunun okunmasını etkiliyor.
Bu izleri tasarımın parçası olarak geliştiriyoruz. Parametrik kontrol, çizgilerin düzenini ve form ilişkilerini değiştirmemize olanak veriyor. Böylece aynı üretim yaklaşımından farklı yüzey karakterleri ve birbiriyle ilişkili formlar çıkabiliyor. Bu özgünlüğün kaynağı, bir şekli yazıcıya göndermenin ötesinde, şeklin hangi hareketlerle oluşacağını tasarlamak.
Üretim koşulları tasarımın başından itibaren
Yazıcıda kullandığımız malzeme gerçek kil. Baskıyla şekillenen parça kurutuluyor ve pişirilerek seramiğe dönüşüyor. Dolayısıyla dijital çizimin yanında kilin baskı sırasında taşıyabildiği biçimi, kuruma ve pişirimdeki davranışını da düşünmek gerekiyor.
Üretim deneyimimizi tasarımın başından itibaren kullanıyoruz. Formu ve dokuyu geliştirirken bu koşulları gözetmek, tasarım fikrini üretimle birlikte olgunlaştırmamızı sağlıyor. Hedefimiz, tasarladığımız karakteri koruyan, temiz ve tekrarlanabilir bir üretim süreci geliştirmek. Her projenin formu, malzemesi ve kullanım ihtiyacı bu değerlendirmeyi yeniden şekillendiriyor.
Bu yöntem mekânınız için neyi değiştirebilir?
Yazıcı yolu tasarlamak bizim için bir araç; projenin başlangıcı mekânın kimliği ve işlevi. Özel bir aydınlatmada ışıkla ilişki, bir duvar yüzeyinde doku ve ritim, farklı parçalar arasında kurulacak ortak dil tasarım brief'inin parçası olabilir.
Tercihimiz, mekânın kimliğini ve işlevini tarif eden bir brief üzerinden tasarımı geliştirmek. Mekânın neye ihtiyaç duyduğunu anlamak, hangi form ve doku olanaklarını araştıracağımıza yön veriyor. Tasarım ve üretimi birlikte ele alabildiğimiz için, dijital araçlarımızı projenin ihtiyacına göre kullanabiliyoruz. Mimarın veya proje sahibinin hazır bir baskı dosyası getirmesi gerekmiyor; mekânı ve tasarımın üstlenmesini istediği rolü anlatmasıyla başlayabiliriz.
Tasarımcılarla erken aşamada birlikte çalışmak
Tasarımı kendisi geliştirmek isteyen mimar ve tasarımcılarla da birlikte çalışabiliriz. Böyle bir projeye tasarımın erken aşamasında, birlikte tasarım veya üretim danışmanlığıyla katılmak, kil baskısının olanaklarını ve kısıtlarını biçim henüz gelişirken değerlendirmemize yardımcı olur.
Mekânınıza özel tasarımı Deramic'in geliştirmesini istiyorsanız, kimliği ve işlevi anlatan bir brief'le başlayabiliriz. Kendi tasarımınız üzerinde çalışıyorsanız mevcut fikrinizi, kullanım bağlamını ve üretim beklentinizi paylaşabilirsiniz. Her iki durumda da tasarımın nasıl görüneceğiyle nasıl üretileceğini aynı konuşmanın parçası yapıyoruz.
Mekâna özel özgün bir tasarıma nasıl başladığımızı okuyun.